Tam gdzie król chodzi piechotą

Wystawa prezentowana w Pałacu Królewskim we Wrocławiu pokazuje część prywatnej kolekcji liczącej ponad 300 egzemplarzy naczyń toaletowych. Do muzeum na wystawę trafiło ok 200. Przegląd jest szeroki od foteli toaletowych, przez nocniki kaczki i baseny po zdobione muszle toaletowe i umywalki a także “pedały” z górnopłukiem. Najstarszy fotel toaletowy pochodzi z polowy XVIII wieku i dla niewprawnego oka wygląda jak tron. Na wystawie zobaczymy również zautomatyzowany fotel torfowy czy stołek toaletowy pochodzący z Breslau. Są fotele z wstawianymi nocnikami czy wiadrami toaletowymi z automatycznym opróżnianiem czy ze spłuczką wodną. Kolejna kategorią są nocniki ceramiczne fajansowe szklane i nawet porcelanowe, zdobione niczym piękne wazony znajdziemy wśród nich min. in. nocnikowy prezent z okazji złotych godów. Uzupełniają je zestawy toaletowe – misa i dzban do mycia wzbogacone o wszelkiego rodzaju puzderka na pachnidła i mydelniczki. Są również francuskie bidety – obity skórą stołek bidet z oparciem powstał pod koniec XVIII wieku. Pod koniec XIX wieku wraz z rozwojem szpitali pojawiają się kaczki i baseny, a wraz z doprowadzeniem kanalizacji do domostw zdobione muszle i umywalki. Na wystawie znajdziemy również muszlę toaletową z wycieczkowca Lucania. Po wojenne nocniki są głównie dziecięce choć jest perełka w postaci nocnika emaliowanego wyprodukowanego w latach 60 w Olkuszu który ma jeszcze metkę z ceną. Kolekcje uzupełniają miniaturki częściowo będące reklamówkami firm produkujących armaturę sanitarną a częściowo żartobliwymi pamiątkami.

Nocniki były używane już w starożytnej Grecji. Aż do XIX wieku były powszechnym wyposażeniem wnętrz, także tych arystokratycznych. W nich właśnie przybierały wyszukane formy. Robione najczęściej z porcelany lub metalu bywały skromne lub zdobione. Nocnik mógł być ukryty w krześle lub wąskim stołku. Mógł być także przechowywany w szafce z drzwiczkami, aby go ukryć. W mniej zamożnych domach nocnik trzymano pod łóżkiem. Wprowadzenie toalet ze spłuczką do użytku wewnątrz budynków spowodowało wyparcie nocników w drugiej połowie XIX wieku.

Wystawa prezentowana od grudnia 2025 do lutego 2026 w Muzeum Historycznym w Pałacu Królewskim.

Zajęcia dla dzieci i młodzieży na wystawie: oferta edukacyjna